Pierwsza pomoc przy ciele obcym w oku

Pierwsza pomoc przy ciele obcym w oku polega przede wszystkim na zachowaniu spokoju i przepłukaniu oka czystą wodą lub solą fizjologiczną — a nie na pocieraniu powieki, które tylko pogłębia uraz. Przedstawiamy, jak bezpiecznie usunąć drobne ciało obce, czego bezwzględnie nie robić i w jakich sytuacjach natychmiast jechać do okulisty lub na SOR.

Czym jest ciało obce w oku i jakie daje objawy?

Ciało obce w oku to każdy przedmiot lub substancja, która dostaje się na powierzchnię gałki ocznej lub w jej głąb — najczęściej jest to ziarnko piasku, pyłek, fragment rośliny, drobny owad, rzęsa lub opiłek metalu. Do urazu dochodzi zwykle podczas wietrznej pogody, prac budowlanych, szlifowania, wiercenia czy jazdy na rowerze bez okularów ochronnych.

Obecność ciała obcego w oku objawia się silnym uczuciem kłucia lub piasku pod powieką, łzawieniem, zaczerwienieniem i bólem. Najbardziej dokuczliwe są ciała obce pod górną powieką, ponieważ przy każdym mrugnięciu rysują rogówkę. Przy głębszych urazach może pojawić się zamglenie obrazu, światłowstręt lub krew w przedniej komorze oka.

Pierwsza pomoc przy ciele obcym w oku — krok po kroku

Zanim dotkniesz oka, dokładnie umyj ręce wodą z mydłem — w ten sposób ograniczysz ryzyko wprowadzenia bakterii do podrażnionego oka. Następnie oceń położenie ciała obcego w dobrze oświetlonym miejscu, delikatnie odchylając powieki: przy górnej patrz w dół, przy dolnej — w górę.

Najbezpieczniejszym sposobem usunięcia drobnego ciała obcego jest przepłukanie oka — użyj sterylnej soli fizjologicznej, płynu okulistycznego lub czystej, letniej wody. Odchyl głowę do tyłu i wlewaj płyn do otwartego oka, możesz też skierować łagodny strumień wody pod prysznicem na czoło nad chorym okiem, trzymając powiekę otwartą. Zabieg można powtórzyć kilka razy.

Jeśli ciało obce jest widoczne w worku spojówkowym lub na powiece i nie jest ostre, usuń je delikatnie rogiem wilgotnej chusteczki higienicznej lub zmoczonym patyczkiem higienicznym — nigdy nie dotykaj nim samej gałki ocznej. Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny je zdjąć przed płukaniem, ponieważ ciało obce często przylega do ich wewnętrznej powierzchni.

Czego nie wolno robić przy ciele obcym w oku?

Bezwzględnie nie pocieraj oka — pocieranie może zarysować rogówkę i wepchnąć ciało obce głębiej. Nie usuwaj samodzielnie ciał obcych wbitych w gałkę oczną ani przedmiotów wystających z oka — ich wyjęcie wymaga interwencji lekarza.

Nie sięgaj po pęsetę, igłę ani patyczek w kierunku gałki ocznej i nie próbuj usuwać opiłków metalu — zwłaszcza po pracy młotkiem, szlifierką czy podczas kucia metalu. Takie ciała obce mogą penetrować wnętrze oka, a samodzielne manipulacje grożą trwałym uszkodzeniem wzroku; w takiej sytuacji jak najszybciej zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy.

Ciało obce w oku u dziecka

U dziecka najważniejsze jest zachowanie spokoju i delikatne powstrzymanie rąk, aby maluch nie potarł oka. Małe dzieci często wprowadzają do oka piasek lub drobne przedmioty podczas zabawy — wtedy postępuj tak samo jak u dorosłego: umyj ręce, przepłucz oko i nie wyjmuj niczego na siłę.

Jeśli dziecko nie pozwala na płukanie lub nie możesz usunąć ciała obcego w prosty sposób, nie zwlekaj z wizytą u lekarza — okulista oceni stan oka w lampie szczelinowej i bezpiecznie usunie ciało obce. Nie podawaj dziecku żadnych kropli ani maści bez konsultacji.

Kiedy bezwzględnie jechać do lekarza lub na SOR?

Natychmiastowej pomocy wymaga ciało obce wbite w rogówkę, przedmiot przebijający gałkę oczną lub podejrzenie, że ciało obce dostało się do wnętrza oka — dotyczy to zwłaszcza opiłków metalu, odłamków szkła i drzazg. W takiej sytuacji zabezpiecz oko jałowym opatrunkiem i zasłoń także zdrowe oko, aby ograniczyć ruchy gałek ocznych, i jedź na oddział okulistyczny lub SOR.

Do lekarza zgłoś się również, gdy po usunięciu ciała obcego ból, zaczerwienienie lub uczucie ciała obcego utrzymują się dłużej niż 24 godziny, gdy widzenie jest zamglone lub pojawia się światłowstręt. Kontaktu z okulistą nie zwlekaj też wtedy, gdy do oka dostała się substancja chemiczna — wówczas oko należy płukać długo i obficie, a następnie pilnie udać się do szpitala.

Jak zapobiegać ciałom obcym w oku?

Najskuteczniejszą profilaktyką są okulary ochronne podczas prac budowlanych, stolarskich, szlifowania, spawania i prac w ogrodzie. Zakładaj okulary przeciwsłoneczne lub ochronne także podczas jazdy na rowerze i w wietrzne dni, a przy pracach z chemikaliami stosuj dodatkowo osłonę twarzy. Przy najmniejszym podejrzeniu urazu, zwłaszcza po uderzeniu młotkiem w metalowy przedmiot, zgłoś się do lekarza nawet bez wyraźnych objawów.