Resuscytacja dziecka i niemowlęcia

Resuscytacja dziecka różni się istotnie od resuscytacji osoby dorosłej — u dzieci do nagłego zatrzymania krążenia najczęściej dochodzi z przyczyny oddechowej, dlatego postępowanie zawsze rozpoczyna się od pięciu oddechów ratowniczych, a nie od uciśnięć klatki piersiowej. Przedstawiamy krok po kroku, jak prawidłowo wykonać RKO u dziecka i niemowlęcia, jaka powinna być głębokość uciśnięć i kiedy wezwać pomoc.

Czym różni się resuscytacja dziecka od resuscytacji osoby dorosłej

U dzieci nagłe zatrzymanie krążenia prawie zawsze ma przyczynę oddechową — na przykład zadławienie, utonięcie czy ciężką infekcję — a nie pierwotnie kardiologiczną, jak u większości dorosłych. Dlatego algorytm postępowania u dziecka różni się w dwóch kluczowych punktach: resuscytację rozpoczyna się od pięciu oddechów ratowniczych, a stosunek uciśnięć do oddechów u przeszkolonego ratownika wynosi 15:2 zamiast 30:2.

Europejska Rada Resuscytacji (ERC) dzieli poszkodowanych na trzy grupy wiekowe — niemowlęta do pierwszego roku życia, dzieci od roku do okresu pokwitania oraz osoby starsze, które traktuje się jak dorosłych. Polskie podręczniki pierwszej pomocy, w tym portal mp.pl, przyjmują granicę około 12 lat — od tego wieku dziecko reanimuje się tak samo jak osobę dorosłą.

Resuscytacja dziecka krok po kroku

Najpierw oceń bezpieczeństwo i sprawdź, czy dziecko reaguje — zawołaj je, delikatnie potrząśnij ramieniem, a niemowlę połaskocz po spodzie stopy. Jeśli dziecko nie reaguje, udrożnij drogi oddechowe — delikatnie odchyl głowę do tyłu i unieś żuchwę, po czym przez maksymalnie 10 sekund sprawdzaj oddech wzrokiem, słuchem i dotykiem.

Jeśli dziecko nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo, wezwij pomoc i rozpocznij od pięciu oddechów ratowniczych — to najważniejsza różnica względem dorosłych. Gdy jesteś sam, zespół ratownictwa medycznego wezwij po minucie resuscytacji, dzwoniąc pod 999 lub 112 i włączając tryb głośnomówiący, aby kontynuować działania zgodnie ze wskazówkami dyspozytora.

U dzieci powyżej pierwszego roku życia uciśnięcia wykonuj kłębem jednej ręki — umieść go na dolnej połowie mostka, ramię trzymaj wyprostowane w łokciu i uciskaj na głębokość jednej trzeciej wymiaru klatki piersiowej, czyli około 5 centymetrów. Tempo powinno wynosić od 100 do 120 uciśnięć na minutę, a po każdym uciśnięciu pozwól klatce piersiowej całkowicie się rozprężyć, nie tracąc kontaktu dłoni z mostkiem.

Stosunek uciśnięć do oddechów zależy od twojego przygotowania — ratownik przeszkolony w resuscytacji dzieci stosuje proporcję 15:2, natomiast osoba znająca wyłącznie BLS dorosłych, a także dyspozytorzy medyczni podczas rozmowy telefonicznej, stosują 30:2. Przy większych dzieciach możesz uciskać dwiema rękami, splatając palce dokładnie tak, jak u osoby dorosłej.

Resuscytacja niemowlęcia do pierwszego roku życia

U niemowląt technika jest inna niż u starszych dzieci — głowy nie odchyla się nadmiernie do tyłu, lecz pozostawia w pozycji neutralnej, a oddechy ratownicze wykonuje się metodą usta–usta–nos, obejmując ustami jednocześnie nos i usta dziecka. Wdmuchuj powietrze powoli, przez około jedną sekundę, tylko do momentu widocznego uniesienia się klatki piersiowej.

Uciśnięcia u niemowlęcia wykonuje się dwoma palcami — palcem wskazującym i środkowym — na dolnej połowie mostka, około jednego centymetra poniżej linii sutkowej. Głębokość uciśnięcia to jedna trzecia wymiaru klatki piersiowej, czyli około 4 centymetry, przy tym samym tempie od 100 do 120 uciśnięć na minutę. Gdy ratowników jest dwoje, wygodniejsza jest technika dwóch kciuków, w której pozostałe palce obejmują klatkę piersiową dziecka od tyłu.

Niemowlę reanimuj na twardym, stabilnym podłożu — stole, blacie lub podłodze — i nie przerywaj uciśnięć na dłużej niż 10 sekund. Po każdych piętnastu uciśnięciach wykonaj dwa oddechy ratownicze i kontynuuj cykl, aż dziecko zacznie oddychać lub przyjedzie pomoc.

Defibrylator AED i kiedy przerwać resuscytację

Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) można i należy stosować również u dzieci — jeśli dostępne są elektrody dziecięce lub tryb pediatryczny, użyj ich, a gdy ich nie ma, przyklej elektrody dla dorosłych, dbając o to, by się ze sobą nie stykały. Analiza rytmu przez AED i ewentualna defibrylacja zwiększają szanse dziecka na przeżycie.

Resuscytację możesz przerwać tylko w kilku sytuacjach — gdy dziecko zacznie wyraźnie oddychać, poruszać się lub wydawać dźwięki, gdy opadniesz całkowicie z sił, gdy przyjedzie zespół ratownictwa medycznego i przejmie działania, albo gdy pojawi się nowe, realne niebezpieczeństwo. Do tego czasu kontynuuj uciśnięcia i oddechy bez długich przerw — nieprzerwane prowadzenie RKO to najskuteczniejsze działanie, jakie możesz podjąć.