Pierwsza pomoc przy zatruciu alkoholem
Pierwsza pomoc przy zatruciu alkoholem polega przede wszystkim na ocenie stanu poszkodowanego, wezwaniu pogotowia i ułożeniu osoby w pozycji bezpiecznej. Przedstawiamy, jak rozpoznać objawy zatrucia i co robić krok po kroku. W przeciwieństwie do zwykłego upojenia, zatrucie alkoholem jest stanem zagrożenia życia, który zawsze wymaga pomocy medycznej.
Zatrucie alkoholem — co to jest i dlaczego jest groźne
Zatrucie alkoholem to stan zagrożenia życia, który występuje po spożyciu zbyt dużej ilości alkoholu etylowego lub po wypiciu alkoholu niespożywczego, na przykład metanolu. Zatruciu może ulec zarówno osoba dorosła, jak i dziecko, które przypadkowo sięgnęło po alkohol. Alkohol działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy i ośrodek oddechowy, dlatego osoba zatruta może przestać oddychać.
Do zgonu dochodzi najczęściej w wyniku śpiączki alkoholowej oraz zachłyśnięcia się wymiotami lub zablokowania dróg oddechowych przez zwiotczały język. Szczególnie niebezpieczny jest metanol, czyli spirytus drzewny, którego już 30 ml może być śmiertelne. Metanol bywa składnikiem alkoholu pędzonego na własną rękę lub kupionego z niepewnego źródła, dlatego jego spożycie wymaga natychmiastowej hospitalizacji.
Objawy zatrucia alkoholem — na co zwrócić uwagę
Najczęstszymi objawami zatrucia alkoholem są zaburzenia świadomości, bełkotliwa mowa, nudności i wymioty oraz zaburzenia równowagi. Pojawiają się także zaczerwienienie skóry, wzmożona potliwość, uczucie zimna, bóle i zawroty głowy. W cięższych przypadkach dochodzi do senności przechodzącej w śpiączkę, spłycenia oddechu i drgawek.
Niepokojącymi sygnałami są spłycony lub nieregularny oddech, sinica warg, brak reakcji na bodźce oraz wymioty przy zaburzonej świadomości. Takie objawy oznaczają, że zatrucie jest ciężkie i wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia. Pamiętaj, że stężenie alkoholu we krwi może rosnąć jeszcze przez kilkadziesiąt minut po ostatnim drinku, dlatego stan poszkodowanego może się pogarszać.
Zatrucie alkoholem a zwykłe upojenie — jak je odróżnić
Upojenie alkoholowe i kac są naturalnymi następstwami spożycia alkoholu, natomiast zatrucie to stan zagrożenia życia. Osoba upojona zwykle reaguje na głos i bodźce, a jej oddech pozostaje prawidłowy. Osoba zatruta traci kontakt z otoczeniem, bywa nieprzytomna, a jej oddech staje się spłycony i nieregularny.
Gdy masz wątpliwości, czy masz do czynienia z upojeniem czy zatruciem, traktuj stan poszkodowanego jak zatrucie. Lepiej wezwać pomoc niepotrzebnie, niż dopuścić do sytuacji, w której osoba zatruta zostanie pozostawiona bez opieki. Nigdy nie zakładaj, że ktoś po prostu „to odśpi”.
Pierwsza pomoc przy zatruciu alkoholem — krok po kroku
Najpierw oceń stan poszkodowanego i wezwij pogotowie pod numer 112 lub 999. Zatrucie alkoholem można leczyć wyłącznie w warunkach szpitalnych, dlatego nie zwlekaj z wezwaniem pomocy. Podczas rozmowy z dyspozytorem podaj, co i ile poszkodowany wypił oraz kiedy, jeśli masz takie informacje.
Przytomnego poszkodowanego uspokój, okryj kocem lub kurtką i chroń przed upadkiem oraz urazem. Osoba w euforii i pobudzeniu może zrobić sobie krzywdę, dlatego staraj się ją uspokoić i nie zostawiaj jej samej. Jeśli poszkodowany wymiotuje, ułóż go w pozycji bezpiecznej lub przynajmniej odwróć mu głowę na bok, aby nie zachłysnął się treścią żołądkową.
Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny, ale oddycha, ułóż go w pozycji bezpiecznej na boku. Pozycja ta zapobiega zapadnięciu się języka i zachłyśnięciu wymiotami. Stale kontroluj oddech i poziom świadomości do przyjazdu ratowników.
Co zrobić, gdy poszkodowany przestaje oddychać
Jeśli poszkodowany nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo, natychmiast rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową. Uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość od 5 do 6 cm z częstotliwością od 100 do 120 uciśnięć na minutę. Jeśli w pobliżu znajduje się defibrylator AED, poproś kogoś o jego przyniesienie i postępuj zgodnie z instrukcjami urządzenia.
Nie przerywaj uciśnięć do przyjazdu ratowników lub do momentu, w którym poszkodowany zacznie samodzielnie oddychać. Prowadź resuscytację naprzemiennie, jeśli na miejscu jest druga osoba. Każda minuta bez krążenia zmniejsza szanse poszkodowanego na przeżycie.
Czego nie wolno robić
Nie prowokuj wymiotów u osoby zatrutej — grozi to zachłyśnięciem i zablokowaniem dróg oddechowych. Nie podawaj też poszkodowanemu nic do picia, w tym kawy, wody czy mleka. Nie zostawiaj nieprzytomnej osoby samej, nawet jeśli wydaje się, że po prostu śpi.
Nie podawaj poszkodowanemu żadnych leków na własną rękę i nie próbuj go „trzeźwić” zimnym prysznicem ani spacerem. Takie metody nie przyspieszają metabolizmu alkoholu, a mogą zaszkodzić. Jedynym skutecznym postępowaniem jest wezwanie pomocy i monitorowanie stanu poszkodowanego.
Kiedy wezwać pogotowie
Pogotowie wezwij zawsze, gdy podejrzewasz zatrucie alkoholem, nawet jeśli poszkodowany jest jeszcze przytomny. Natychmiastowej pomocy wymagają osoby nieprzytomne, z zaburzeniami oddechu, drgawkami lub sinicą. Zgłoś się po pomoc także wtedy, gdy doszło do spożycia alkoholu niespożywczego, na przykład metanolu — w tym przypadku liczy się każda minuta.
Wezwij pomoc również wtedy, gdy nie masz pewności, czy stan poszkodowanego jest groźny. Lepiej wezwać pogotowie niepotrzebnie, niż zbagatelizować zatrucie alkoholem, które może zakończyć się śpiączką i śmiercią. W razie wątpliwości zawsze dzwoń pod numer 112 lub 999.
FAQ — najczęstsze pytania o pierwszą pomoc przy zatruciu alkoholem
Czy zatrucie alkoholem można wyleczyć domowymi sposobami? Nie. Zatrucie alkoholem można leczyć wyłącznie w warunkach szpitalnych; domowe sposoby nie przyspieszają metabolizmu alkoholu i mogą zaszkodzić.
W jakiej pozycji ułożyć nieprzytomną osobę zatrutą alkoholem? W pozycji bezpiecznej na boku. Pozycja ta zapobiega zapadnięciu się języka i zachłyśnięciu wymiotami.
Czy należy prowokować wymioty u osoby zatrutej alkoholem? Nie. Prowokowanie wymiotów grozi zachłyśnięciem i zablokowaniem dróg oddechowych.
Kiedy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową? Gdy poszkodowany nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo. Uciskaj klatkę piersiową z częstotliwością od 100 do 120 uciśnięć na minutę.
Czy osoba zatruta alkoholem może po prostu to odespać? Nie. Nigdy nie zostawiaj nieprzytomnej osoby samej — stężenie alkoholu może rosnąć, a stan pogarszać się nawet po zaprzestaniu picia.